Shanxay Szyaotun universitetining Xitoydagi eng yirik universitetlar uchun intellektual hisoblash platformasini yaratish bo‘yicha tajribasi

Shanxay Szyaotun universiteti (Shanghai Jiao Tong University (SJTU) Xitoydagi universitetlar uchun eng yirik intellektual hisoblash platformasini yaratdi. Bu ta’lim, ilmiy tadqiqotlar va boshqaruvning rivojlanishiga yordam beruvchi omil bo‘lib hizmat qiladi. Ushbu platforma “hisoblash + X” konsepsiyasiga asoslangan yangi intellektual ilmiy-tadqiqot faoliyati modelini shakllantirdi va sun’iy intellekt yordamida kampus boshqaruvi landshaftini o‘zgartirdi.

Loyiha tarixi

Shanxay Szyaotun universiteti (SJTU) Xitoyning eng qadimgi va eng nufuzli universitetlaridan biri bo‘lib, o‘z tarixini 1896 yildan — Nanyan jamoat maktabi sifatida tashkil etilgan davrdan boshlaydi. 130 yillik akademik rivojlanishdan so‘ng, SJTU kompleksligi, innovatsionligi va xalqaro yo‘nalganligi bilan ajralib turadigan, jahon darajasidagi yetakchi universitetga aylandi.

Sun’iy intellekt Xitoyning milliy strategiyasiga aylandi. “SI+” to‘lqini ta’sirida universitetlar SI sohasida texnologik innovatsiyalar va kadrlar tayyorlash uchun muhim bazalarga aylanmoqda. Xususan, SJTU “SI bo‘yicha o‘n siyosat” (Ten AI Policies) ni ishga tushirdi, bunda “SI fanlarini rivojlantirish” (AI Discipline Advancement), “Ilm-fan uchun SI” (AI for Science Seed Program), “SI harakat rejasi” (AI Action Plan), “Intellektual gumanitar va tabiiy fanlar” (Smart Liberal Arts) va “Muhandislik uchun SI” (AI for Engineering) kabi dasturlarga e’tibor qaratildi.

Universitet ehtiyojlari

Chjiyuan-1 (Zhiyuan-1): Xitoydagi eng yirik universitet SI platformasi

Jahon ta’lim sohasi SI va katta ma’lumotlar kabi innovatsion AKTlarni tobora kengroq miqyosda va chuqurroq darajada joriy etmoqda. Ushbu yangi ishlanmalar pedagogik innovatsiyalarni rivojlantirishga, samaradorlikni va kadrlar tayyorlash sifatini oshirishga yordam bermoqda. An’anaviy nazariy o‘qitish modellari endi universal mutaxassislarga bo‘lgan bozor talabini qondira olmaydi. SI asosidagi ta’lim nazariya va amaliyotni bog‘lovchi ko‘prikka aylanmoqda.

SJTU tarkibiga 40 ta maktab va bo‘lim, 13 ta affillangan shifoxona, 13 ta tadqiqot tashkiloti, 77 ta bakalavriat dasturi va taxminan 50 000 talaba kiradi. Universitet “SI bo‘yicha o‘n siyosat”ni joriy etganda, amalga oshirish jarayonida bir qator muammolar yuzaga keldi. SJTU duch kelgan birinchi muammo hisoblash quvvatiga bo‘lgan talabning keskin oshishi bo‘ldi. Universitetning ilmiy-tadqiqot hisoblash platformasi aksariyat fan yo‘nalishlarini qamrab oladi. Ushbu yo‘nalishlar orasida 500 dan ortiq kurs allaqachon SI yordamida transformatsiya qilingan. Bu esa bir necha yil davomida hisoblash platformasining yuklanishini 90% dan yuqori darajada ushlab, deyarli to‘yingan holatga olib keldi.

2025 yilda SJTU ekotizim hamkorlari bilan birgalikda “Chjiyuan-1” intellektual hisoblash platformasini yaratdi. Ascend AI, Kunpeng serverlari, ModelArts SI ishlab chiqish platformasi kabi apparat va dasturiy vositalarni, shuningdek hamkorlarning texnik tajribasini birlashtirib, “Chjiyuan-1” Xitoydagi eng yirik universitet intellektual hisoblash platformasiga aylandi. U 633 petaflops hisoblash quvvatiga va 13 PB saqlash sig‘imiga ega. 2024 yil dekabrda ishga tushirilganidan beri platforma minglab kartalardan iborat Ascend klasterlarini lokal va bulutli tarzda joriy etishni ta’minladi. Bu esa ma’lumotlar va hisoblash resurslarini samarali uzatish hamda yuzlab milliard parametrli asosiy modellarni o‘qitishni qo‘llab-quvvatlash imkonini berdi. Hisoblash resurslaridan foydalanish chegarasini kamaytirish va ularni yanada qulay qilish uchun SJTU “Chjiyuan-1” ni o‘zining yuqori unumli hisoblash (HPC) platformasiga integratsiya qildi. Bu hisoblash resurslarini samarali va intensiv taqdim etishni ta’minlab, universitet hisoblash markazlariga xos ko‘plab muammolarni hal qildi. Platforma endi o‘qituvchilar va talabalar uchun hisoblash quvvatiga ariza berish, vazifalarni boshqarish, akkauntlarga kirish va foydalanishga tayyor SI xizmatlarini taqdim etadi. Ushbu xizmatlar ilmiy tadqiqotlar, amaliy mashg‘ulotlar va auditoriya tajribalarini qamrab olib, SI hisoblashni kampusdagi suv, elektr va gaz kabi muhim resursga aylantirdi. Ishonch bilan aytish mumkinki, “Chjiyuan-1” SJTU uchun super hisoblash fabrikasiga aylandi.

Ta’lim va ilmiy tadqiqotlarning tobora o‘sib borayotgan, murakkablashayotgan va differensiallashayotgan ehtiyojlarini qondirish uchun SJTU hisoblash quvvatlari, saqlash tizimlari va tarmoqlarini qo‘llanish ssenariylariga mos ravishda modernizatsiya va optimallashtirdi, tezroq hisoblash, tejamkor saqlash va AKT resurslaridan samaraliroq foydalanishga intildi.

SJTU ga samarali va xavfsiz yuqori unumli saqlash markazlari va hisoblash klasterlarini yaratish uchun ilg‘or texnologiyalar zarur edi. Shuningdek, ma’lumotlarni markazlashgan rejalashtirish va hisoblash resurslarini boshqarish uchun dasturiy ekotizimni birlashtirish talab qilindi. Tizimning mavjudligini oshirish uchun vizuallashtirilgan va soddalashtirilgan ekspluatatsiya va xizmat ko‘rsatish tizimi kerak edi.

Raqamli va intellektual modernizatsiyaning yangi yo‘nalishlari: saqlash va hisoblash transformatsiyasiga e’tibor

SJTU mavjud IT infratuzilmasini qayta tuzishni rejalashtirib, ilgari birlashtirilgan hisoblash muhitini ikki parallel tizimga — saqlash resurslari puli va hisoblash resurslari puliga ajratdi.

Ushbu sharoitda universitet Huawei ning SI bulut platformasi va ilmiy hisoblash yechimlarini joriy etdi, bu esa konvergent, ko‘p darajali va segmentlangan arxitektura asosida ilg‘or ma’lumotlarni saqlashni ta’minladi. Shuningdek, apparat muhiti va hisoblash resurslari modernizatsiya qilinib, ma’lumotlar almashinuvi va hisoblash quvvatlarini samarali uzatish o‘zaro to‘qnashuvsiz amalga oshirildi.

SI bulut platformasida SJTU yirik Ascend hisoblash klasterlarini boshqaradi, bu minglab kartalardan iborat klasterlarda yuqori darajada parallel o‘qitishni, shuningdek yuzlab milliard parametrli modellarni barqaror va ishonchli o‘qitishni ta’minlaydi. Huawei Cloud ModelArts integratsiyalashgan platformasidan foydalanish orqali SJTU minglab kartali klasterlarda o‘qitish samaradorligini sanoatdagi eng yaxshi ko‘rsatkichlarga mos ravishda chiziqli darajada oshirdi. Bu ilg‘or texnik arxitektura, algoritmik dizayn va model o‘qitish hamda optimallashtirish imkoniyatlari tufayli amalga oshirildi. Bundan tashqari, platforma klaster nosozliklaridan tez tiklanish va SI vazifalarini avtomatik qayta ishga tushirishni qo‘llab-quvvatlaydi, bu esa keyingi avlod SI arxitekturasi va fanlararo tadqiqotlar uchun mustahkam asos yaratadi.

Apparat hisoblash resurslari sohasida SJTU Kunpeng ARM protsessorlari asosida yuqori unumli hisoblash bazasini yaratdi va Ascend SI o‘qitish serverlarini joriy qilib, geterogen konvergent hisoblash arxitekturasini shakllantirdi. Bundan tashqari, universitet CPU, NPU va FPGA kabi turli protsessor resurslarini birlashtirdi va har bir tugun yuklanishini kuzatish uchun intellektual rejalashtirish algoritmlarini joriy etdi. Hisoblash quvvatlari foydalanish ssenariylariga qarab dinamik taqsimlanadi, bu esa resurslardan yuqori samaradorlik bilan foydalanishni ta’minlaydi.

Saqlash resurslari sohasida SJTU Huawei OceanStor Pacific Distributed Storage asosida yuqori unumli va katta sig‘imli taqsimlangan saqlash klasterlarini joriy etdi. Turli xizmat ssenariylaridagi ma’lumotlar uchun differensial saqlash siyosatlari ishlab chiqildi. Tez-tez ishlatiladigan “issiq” ma’lumotlar yuqori tezlikdagi kesh qatlamida joylashtirilib, millisekund darajasida javob vaqtini ta’minlaydi. “Sovuq” ma’lumotlar esa katta sig‘imli va arzonroq saqlash vositalarida saqlanadi, bu umumiy xarajatlarni optimallashtiradi.

Apparat saqlash resurslari sohasida SJTU Huawei OceanStor Pacific Distributed Storage asosida yuqori unumli va katta sig‘imli taqsimlangan saqlash klasterlarini puxta rejalashtirib, joriy etdi. Bu esa turli turdagi katta hajmdagi ma’lumotlarga yuqori tezlikda kirish ehtiyojlarini qondirishga xizmat qiladi. Turli xizmat ssenariylarida, masalan, o‘quv materiallari, ilmiy tajriba ma’lumotlari va lingvistik resurslar kabi — turli xususiyatlarga ega ma’lumotlar uchun differensial saqlash siyosatlari ishlab chiqildi. Tez-tez ishlatiladigan “issiq” ma’lumotlar yuqori tezlikdagi kesh qatlamida joylashtiriladi, bu millisekund darajasida javob vaqtini ta’minlaydi. “Sovuq” ma’lumotlar esa katta sig‘imli va optimal narxdagi saqlash vositalarida saqlanadi, bu umumiy saqlash xarajatlarini optimallashtirish imkonini beradi.

Yuz yillik tarixga ega universitet uchun SI asosidagi innovatsiyalar va rivojlanish

Huawei kompaniyasining ilmiy hisoblash yechimi SJTU ga HPC platformasini yangi bosqichga olib chiqishda yordam berdi. Ushbu yechim DeepSeek modelini samarali joriy etishni, yuqori parallel ssenariylarda yuqori samaradorlikni, asosiy modellarni iqtisodiy samarali joriy etishni va energiya samaradorligini oshirishni ta’minlaydi. Bu esa ta’lim, ilmiy tadqiqot va boshqaruv faoliyatini samarali qo‘llab-quvvatlaydi. Universitet hisoblash platformasidan maksimal foydalanish uchun 30 ga yaqin mutaxassisdan iborat maxsus hisoblash xizmatlari jamoasini yaratdi va “hisoblash xizmatlari modeli”ni shakllantirdi. Jamoa ilmiy tadqiqotlar va kampus boshqaruvini qo‘llab-quvvatlash uchun “hisoblash + X” yangi modelidan foydalanib, SI asosida yangi intellektual muhitni yaratmoqda.

SI asosidagi ilmiy tadqiqotlar sohasida SJTU tabiiy fanlar, muhandislik, tibbiyot va gumanitar yo‘nalishlar uchun yuqori unumli hisoblash bazasini yaratdi.

SI qo‘llab-quvvatlanadigan boshqaruv va xizmatlar sohasida SJTU Huawei kampus tarmog‘ining intellektual egizaklari va DeepSeek modeli asosida intellektual ekspluatatsiya va xizmat ko‘rsatish tizimini ishlab chiqdi, natijada tarmoqni ekspluatatsiya qilish, administratsiya va xizmat ko‘rsatish (OAM) xizmatlari IT-ga yo‘naltirilgan yondashuvdan intellektual qo‘llab-quvvatlanadigan yondashuvga o‘zgartirildi. Ushbu yutuqlar tufayli SJTU IPv6 texnologiyasini qo‘llash bo‘yicha innovatsiyalar tanlovida “Avtonom tarmoqlar” nominatsiyasida birinchi o‘rinni egalladi va butun dunyo universitetlari uchun kampus tarmoqlarini qurishda etalon bo‘ldi. SJTU ning o‘z ilovalari, masalan “My SJTU” va “Raqamli xodim”, onlayn xizmatlar, SI asosidagi ovozli o‘zaro aloqa imkoniyatlarini taqdim etadi va HarmonyOS uchun moslashtirilgan bo‘lib, mobil xizmat markazlari vazifasini bajaradi. Intellektual kampus boshqaruvi izchil rivojlanib, o‘qituvchilar va talabalar uchun yanada qulay va samarali xizmatlarni ta’minlamoqda.

SI qo‘llab-quvvatlanadigan dasturlash sohasida tizim talabalar tomonidan kod kiritish jarayonida yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan muammolar haqida darhol teskari aloqa beradi, bu esa sozlash (debug) vaqtini qisqartiradi. Intellektual savol-javob sohasida tizim foydalanuvchilarning savollari va niyatlarini tez tushunadi, bilimlar bazasidan tegishli ma’lumotlarni aniq ajratib oladi va javoblarni taqdim etadi. SI yordamida ilmiy maqolalarni o‘qishda tizim tabiiy tilni qayta ishlashning ilg‘or texnologiyalari va matn tahlili algoritmlaridan foydalanib, akademik nashrlarni tez tahlil qiladi va annotatsiyalarni avtomatik tarzda tuzadi.

SJTU ijrochi vitse-prezidenti Si Lifen shunday ta’kidladi: “Kelajakni nazarda tutgan holda, SJTU barqaror, o‘z-o‘zini rivojlantiruvchi va global darajada raqobatbardosh SI qo‘llanilishi ekotizimini yaratish uchun Huawei bilan strategik hamkorlikni yanada chuqurlashtirishda davom etadi, “SI + ta’lim”, ilmiy tadqiqotlar va boshqaruv kabi yo‘nalishlarda qo‘shma innovatsiyalarni rivojlantiradi. Huawei kabi sanoat hamkorlari bilan birgalikda SJTU yangi bosqichni ochadi, uzluksiz tajriba to‘plash orqali yuksak natijalarga erishadi va oliy ta’limning raqamli hamda intellektual transformatsiyasining yangi konsepsiyasini yaratadi”.